click here for the english version of this website u bekijkt nu de nederlandse versie van deze website klik hier om het originele lettertype te kiezen klik hier om een groter lettertype te kiezen klik hier om het grootste lettertype te kiezen

Blog


1

Geplaatst op: 28-10-2016
Geschreven door: Marlous Hovestad en Remco Gilbers

Wintertijd

Wintertijd: ook het verkeer moet even wennen

 

 

Aankomend weekend schakelen we met z’n allen over naar de wintertijd. Het terugzetten van de klok betekent dat we zondag een heel uur langer in bed kunnen blijven. Heerlijk! Toch zal het ook weer wennen zijn, want onze biologische klok is geen wekker die je even handmatig aanpast. Hoe lang duurt het om je in te stellen op de nieuwe tijd? Geloof het of niet, maar verkeersdata helpen ons die vraag te beantwoorden.

 

 

Eerst nog even kort waar al dat gerommel met de klok nu eigenlijk voor dient. De zomertijd is in Nederland in 1977 ingevoerd (niet voor het eerst trouwens) met als doel het daglicht effectiever te gebruiken. Door eind maart de klok een uur vooruit te zetten, creëren we aan het einde van de dag een uur extra daglicht – dat scheelt weer wat brandende lampjes in huis en dus energie. Eind oktober draaien we de boel weer terug: de laatste zondag van de maand gaat de klok een uur achteruit, naar de ‘echte’ tijd.

 

 

 

Dan nu de vraag wat de overgang naar wintertijd met ons doet: hoe snel wennen we eraan? Dat kun je ongetwijfeld op talloze manieren onderzoeken, maar als beheerder van een rijke databank aan wegverkeersgegevens besloten we om de verkeersdata te laten spreken. Oftewel: wat zien we in het verkeer terug van de wintertijd?

 

Aanpak

Ons mini-onderzoek is als volgt opgezet. We hebben de intensiteiten en snelheden van ongeveer 50 meetpunten van de afgelopen drie jaar uit onze database gehaald. Deze punten hebben we zo gekozen dat er een eerlijke verdeling is over snelwegen, provinciale wegen en stedelijke wegen én over de drie vakantieregio’s. Dit laatste vanwege de herfstvakantie die ook altijd in deze periode valt. We richten ons op de dagen ná de overgang naar de wintertijd en vergelijken die met een referentieperiode, de vier weken voorafgaand aan de wintertijd. De waardes van de herfstvakantie hebben we niet meegenomen in onze berekeningen.

 

En?

Dan de resultaten. Onze hypothese vooraf was dat veel automobilisten direct na de wintertijd eerder van huis vertrekken. Maar helaas, uit een analyse van de data blijkt dat the day after de ochtendspits weinig veranderingen laat zien ten opzichte van de weken ervoor. Op alle drie de typen wegen is er geen verschuiving zichtbaar zoals te zien is in onderstaande grafiek.

 

Dit laat zien dat we dat extra uurtje in het weekend gelijk omarmen: we genieten vooral van het extra uurtje weekend. En zeg nou zelf, zo’n uurtje extra is toch ook wel erg fijn?!

 

Bijeffecten

Maar de aanpassing naar de wintertijd kan ook op andere punten wel effect hebben op het verkeer. Als het donker is hebben automobilisten de neiging (veelal onbewust) om meer afstand tot hun voorganger te houden. Gedurende de donkere uren van de dag is de capaciteit van de weg dan ook iets lager en de kans op files iets groter. Zien we dat terug in de verkeersdata, als op de eerste wintertijdmaandag het niet langer donker maar opeens licht is (zonsopkomst rond 7:30 uur)?

 

 

Afgaande op de snelheid zien we wel effecten in  de ochtendspits op de eerste maandag na het terugzetten van de klok – in ieder geval op de snelwegen. In de donkere uren van de ochtendspits ligt de snelheid gemiddeld lager dan in de laatste weken van de zomertijd. In het lichte deel wordt er wel sneller gereden. Op provinciale en stedelijke wegen is dit effect niet zichtbaar. Hier zijn vooral verkeerslichten, rotondes en gelijkvloerse kruispunten maatgevend voor de gereden snelheid en niet het verkeersaanbod.

 

Het omgekeerde effect zouden we ’s avonds moeten zien. De zon is dan al om ongeveer 17:15 uur onder, dus bijna de gehele avondspits valt nu ineens in het donker. De snelheid zou dan juist wat moeten afnemen. Uit onderstaande grafiek blijkt dat dit het geval is: verdeeld over alle punten op de rijkswegen rijden we gemiddeld bijna 2 km per uur minder snel.

 


 

Conclusie

Verkeersdata blijken zich prima te lenen om mini-onderzoekjes naar menselijk gedrag mee te verrichten. Onze worsteling met de wintertijd zien we er in ieder geval goed in terug: gedurende een dag of twee is het wennen. In combinatie met meer licht ’s ochtends en minder licht ’s avonds zorgt dat ervoor dat de ochtendspits tijdens de lichte uren beter doorrijdt en de avondspits juist minder. Al met al is die stoet auto’s op de weg niets menselijks vreemd.

Home Blogs Wintertijd
line